XUẤT KHẨU SANG EU: HIỂU VỀ QUY ĐỊNH CHỐNG PHÁ RỪNG (EUDR) SAO CHO ĐÚNG?

1. EUDR là gì và ai bị ảnh hưởng?

Nói một cách đơn giản, EU muốn đảm bảo rằng những thứ người dân của họ tiêu dùng không được làm từ đất có nguồn gốc phá rừng.

Có 7 nhóm hàng “nằm trong tầm ngắm” gồm: Cà phê, Ca cao, Gỗ, Cao su, Dầu cọ, Đậu nành và Gia súc. Dù Doanh nghiệp bán hạt cà phê thô hay những sản phẩm đã chế biến như socola, lốp xe hay bàn ghế gỗ, tất cả đều phải chứng minh được nguồn gốc “sạch” từ sau ngày 31/12/2020.

Sản phẩm chịu tác động bởi EUDR

2. “Tin vui” về lộ trình thực hiện

Sau rất nhiều cuộc thảo luận căng thẳng vì các nước lo ngại không chuẩn bị kịp, EU đã quyết định lùi thời hạn. Đây là khoảng thời gian quý báu để Doanh nghiệp “chỉnh đốn” lại dữ liệu:

• Doanh nghiệp lớn: Bắt đầu áp dụng từ ngày 30/12/2026.
• Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs): Được ưu tiên thêm đến tháng 6/2027.

3. Ba bước “kiểm tra” bắt buộc để thông quan

Để hàng được lên kệ tại EU, doanh nghiệp cần làm 3 việc (hay còn gọi là Thẩm định chuyên sâu):

1. Biết rõ vị trí đất: Phải cung cấp được tọa độ GPS chính xác của từng lô đất sản xuất. Không có định vị, hàng không được nhập.
2. Đánh giá rủi ro: Xem vùng đó có nguy cơ phá rừng cao không, và việc sản xuất có đúng luật pháp Việt Nam (về đất đai, lao động) hay không.
3. Biện pháp xử lý: Nếu thấy có rủi ro, doanh nghiệp phải có cách khắc phục ngay từ đầu.

4. Không chỉ là quy định, mà là một cuộc tranh luận toàn cầu

Thực tế, EUDR đã tạo nên một “làn sóng” phản đối và quan ngại tại Ủy ban TBT của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) suốt từ tháng 11/2023. Nhiều quốc gia xuất khẩu lớn đã liên tục lên tiếng vì cho rằng quy định này còn nhiều điểm “làm khó” người sản xuất:

• Lo cho nông dân nhỏ: Bà con nông dân lấy đâu ra máy móc, công nghệ để định vị GPS từng mảnh vườn? Chi phí này ai sẽ gánh?
• Cách xếp hạng “Rủi ro”: EU tự phân loại các nước theo mức độ rủi ro (Cao – Trung bình – Thấp). Các nước như Brazil hay Indonesia cho rằng cách chấm điểm này còn cảm tính, chưa công bằng với nỗ lực bảo vệ rừng của họ.
• Rắc rối với hàng trộn: Với những đơn hàng lớn gom từ hàng nghìn hộ nông dân khác nhau, việc truy xuất chính xác từng lô đất là một bài toán cực khó về kỹ thuật.

5. Chúng ta cần chuẩn bị gì?

EUDR không chỉ yêu cầu hàng “không phá rừng” mà còn phải “hợp pháp”. Điều này có nghĩa là mọi khâu từ sổ đỏ, giấy phép khai thác đến hợp đồng lao động đều phải minh bạch.

Dù vẫn còn nhiều tranh cãi tại WTO, nhưng xu hướng tiêu dùng “xanh” là không thể đảo ngược. Việc sớm xây dựng hệ thống dữ liệu số và liên kết chặt chẽ với nông dân chính là cách tốt nhất để doanh nghiệp giữ vững chỗ đứng tại thị trường khó tính nhưng hấp dẫn này.

Nguồn: Văn phòng TBT Việt Nam